Nhà đầu tư đề xuất phương án điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án thành phần 1 thuộc Dự án đầu tư xây dựng đường cao tốc Bắc – Nam phía Tây đoạn Gia Nghĩa (Đắk Nông) – Chơn Thành (Bình Phước)

Dự án đầu tư xây dựng đường cao tốc Bắc – Nam phía Tây đoạn Gia Nghĩa (Đắk Nông) – Chơn Thành (Bình Phước) là một trong những dự án hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia, giữ vai trò động lực thúc đẩy kinh tế - xã hội vùng Tây Nguyên và Đông Nam Bộ. Với quy mô thiết kế hoàn chỉnh lên tới 6 làn xe, bề rộng nền đường tiêu chuẩn đạt 32,25m, tuyến cao tốc hướng tới tốc độ vận hành tối đa từ 100 km/h đến 120 km/h. Trong giai đoạn phân kỳ đầu tư, dự án được triển khai xây dựng trước 4 làn xe hoàn chỉnh với bề rộng nền đường đạt 24,75m, đoạn qua thành phố Đồng Xoài đạt 25,5m (nay là phường Bình Phước, phường Đồng Xoài), kết hợp giải phóng mặt bằng một lần toàn bộ quy mô 6 làn xe để chuẩn bị cho việc mở rộng trong tương lai.

Phó Bí thư Thành ủy Tôn Ngọc Hạnh kiểm tra thực địa dự án

Trong quá trình chuẩn bị đầu tư và triển khai các bước tiếp theo của Dự án Thành phần 1, một "điểm nóng" kỹ thuật đã xuất hiện tại phân đoạn dài 23,1 km nằm trên địa bàn giáp ranh và đi qua tỉnh Lâm Đồng. Đây là phân đoạn có địa hình địa chất phức tạp, đòi hỏi suất đầu tư lớn và yêu cầu kỹ thuật thi công khắt khe. Sự xuất hiện của đoạn tuyến này đã châm ngòi cho một cuộc thảo luận sâu sắc giữa các bộ, ngành và địa phương liên quan về việc rà soát trách nhiệm đầu tư, cũng như tìm kiếm một mô hình quản lý tài chính tối ưu nhằm bảo đảm tiến độ giải ngân nguồn vốn Ngân sách Trung ương.

Trước áp lực lớn về tiến độ hoàn thành vào năm 2027, nhà đầu tư đã từng đề xuất ý tưởng điều chỉnh chủ trương đầu tư, chuyển đổi hình thức đối tác công tư đối với đoạn tuyến phức tạp này. Cụ thể, các phương án thay đổi phương thức đầu tư từ hợp đồng BOT sang hình thức Xây dựng – Chuyển giao (BT) hoặc tách hẳn phân đoạn này ra để thực hiện bằng 100% nguồn vốn đầu tư công đã được đưa ra thảo luận kỹ lưỡng.

Tuy nhiên, tách một đoạn tuyến trung gian dài 23,1 km ra khỏi tổng thể một hành lang cao tốc liên tục sẽ gây đứt gãy hoàn toàn mô hình thu phí hoàn vốn khép kín và vận hành đồng bộ của dự án BOT. Hơn nữa, việc chuyển sang hợp đồng BT thanh toán bằng quỹ đất thông qua đấu giá quyền sử dụng đất trong bối cảnh pháp lý hiện tại tiềm ẩn nguy cơ chậm trễ thủ tục hành chính, đồng thời gây phân mảnh trong công tác quản lý chất lượng và bảo trì sau khi công trình đi vào khai thác. Do đó, yêu cầu duy trì một mô hình quản lý duy nhất (BOT) xuyên suốt toàn tuyến được xác định là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu để đảm bảo tính liên kết chặt chẽ.

Nhằm tháo gỡ triệt để các vướng mắc nêu trên mà không làm phá vỡ cấu trúc hợp đồng đã ký kết. Ngày 01/02/2026, Sở Tài chính đã chủ trì cuộc họp với sự tham gia của Nhà đầu tư, Doanh nghiệp dự án và các Sở, ngành có liên quan. Qua đó, Sở Tài chính đã ban hành Thông báo số 270/TB-STC ngày 02/06/2026, đưa ra kết luận mang tính bước ngoặt cho toàn bộ dự án.

Quyết định cốt lõi được thống nhất là: Không thay đổi hình thức đầu tư, tiếp tục kiên trì thực hiện theo hợp đồng BOT đã ký kết với Liên danh Vingroup - Techtra để bảo vệ tính nhất quán pháp lý và rút ngắn thời gian tái khởi động dự án. Tuy nhiên, cơ cấu tài chính của Dự án Thành phần 1 sẽ được điều chỉnh mang tính đột phá nhằm tăng tính khả thi cho phương án tài chính. Ngân sách Nhà nước (bao gồm cả Ngân sách Trung ương và địa phương) sẽ tham gia đồng hành với tỷ lệ là 69,62%. Phần còn lại 30,38% tổng mức đầu tư sẽ do Nhà đầu tư tự thu xếp bằng nguồn vốn chủ sở hữu và nguồn vốn vay thương mại.

Vốn Ngân sách Nhà nước (69,62%): Đóng vai trò là nguồn "vốn mồi" cực kỳ quan trọng, hấp thụ phần lớn rủi ro tài chính ban đầu cho nhà đầu tư Nhà đầu tư tư nhân. Trong bối cảnh biến động kinh tế vĩ mô và lãi suất dài hạn có nhiều bất ổn, việc Nhà nước tham gia với tỷ lệ cận kề mức trần cho phép đối với các dự án đặc thù giúp cải thiện đáng kể các chỉ số tài chính, trực tiếp kéo giảm thời gian hoàn vốn (thời gian thu phí được tính toán ban đầu lên tới 29 năm 4 tháng) xuống mức hấp dẫn hơn đối với các định chế tài chính.

Vốn Nhà đầu tư và vốn vay (30,38%): Dẫn đến tỷ lệ huy động tư nhân giảm xuống, song yêu cầu về năng lực thu xếp vốn thực tế và tính khả thi của phương án giải ngân vẫn cực kỳ khắt khe. Doanh nghiệp dự án phải chứng minh được cam kết giải ngân nghiêm ngặt từ các ngân hàng thương mại lớn.

Mặc dù nút thắt về mô hình hợp đồng đã được tháo gỡ bằng quyết định giữ vững cấu trúc BOT, một áp lực tài chính cực đại khác đang đè nặng lên vai UBND thành phố Đồng Nai. Đó là nhiệm vụ giải ngân nguồn vốn Ngân sách Trung ương hỗ trợ trị giá lên tới 6.842 tỷ VNĐ. Để quản trị rủi ro giải ngân một cách chủ động, Sở Tài chính phối hợp với Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng thành phố và Doanh nghiệp dự án, xây dựng sẵn sàng hai kịch bản ứng phó như sau:

- Kịch bản cơ sở: Kích hoạt trong điều kiện công tác phê duyệt thiết kế kỹ thuật hoàn thành sớm, tiến độ giải phóng mặt bằng diễn ra thuận lợi. Mục tiêu của kịch bản này là dồn toàn lực, tổ chức thi công liên tục để giải ngân thành công 100% khối lượng vốn 6.842 tỷ VNĐ ngay trong năm 2026.

- Kịch bản kéo dài: Dự phòng cho trường hợp tiến độ thi công bị tắc nghẽn do thời tiết, thiếu hụt vật liệu hoặc vướng mắc mặt bằng cục bộ. Ngay từ thời điểm hiện tại, Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng thành phố phối hợp cùng Doanh nghiệp dự án xây dựng sẵn dự thảo phương án trình các cấp có thẩm quyền cho phép kéo dài thời gian thực hiện và chuyển tiếp kế hoạch giải ngân nguồn vốn này sang năm 2027 nhằm bảo toàn nguồn lực tài chính cho dự án.

Các địa phương đang đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng cho dự án

Việc chốt phương án giữ nguyên mô hình hợp đồng BOT với tỷ lệ tham gia 69,62% của Ngân sách Nhà nước đối với Dự án Thành phần 1 là một quyết sách mang tính chiến lược và thực tiễn sâu sắc. Giải pháp này đã dung hòa được lợi ích tối đa của các bên: bảo vệ tính liên tục của cấu trúc hợp đồng đã ký kết với Liên danh Vingroup – Techtra; tối ưu hóa nguồn lực khổng lồ từ Ngân sách Trung ương; tạo ra một cơ chế "vốn mồi" đủ mạnh để hấp thụ các rủi ro tài chính, thu hút sự đồng hành của các ngân hàng thương mại lớn; sẵn sàng các kịch bản để thi công và giải ngân quyết liệt nhất. Hiện nay, Đảng ủy UBND thành phố đã trình Ban thường vụ thành ủy xem xét, chấp thuận đối với phương án này.