“Cho vay mua nhà ở xã hội - Hiện thực hóa ước mơ an cư lạc nghiệp”

​Các khách mời tham gia Tọa đàm gồm: Ông Bùi Sỹ Lợi - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội; Ông Lưu Bình Nhưỡng - Phó Trưởng Ban Dân nguyện, Ủy ban Thường vụ Quốc hội; Ông Phan Thái Bình - Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Nam; Bà Nguyễn Thị Như Ý - ĐBQH tỉnh Đồng Nai; Ông Nguyễn Văn Lý - Phó Tổng Giám đốc NHCSXH Việt Nam; Ông Vũ Văn Phấn - Phó Cục trưởng Cục quản lý Nhà và Thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng. Nhà báo Nguyễn Quốc Thắng - Phó Tổng biên tập Báo Đại biểu nhân dân, dẫn chương trình buổi tọa đàm.

Phần 1: Cho vay mua nhà ở xã hội - Những kết quả bước đầu

Nhà báo Nguyễn Quốc Thắng: Thưa ông Nguyễn Văn Lý, là đơn vị trực tiếp thực hiện chính sách, ông có thể điểm qua một số kết quả cho vay nhà ở xã hội trong thời gian qua?

Ông Nguyễn Văn Lý: Chương trình cho vay nhà ở xã hội theo Nghị định 100/2015/NĐ-CP thực sự được sự mong đợi rất lớn của nhân dân, đặc biệt là người nghèo, thu nhập thấp, cán bộ công nhân, viên chức, công chức quốc phòng. Nghị định ra đời sau đó Bộ Xây dựng đã có Thông tư hướng dẫn, chúng tôi cũng triển khai bài bản, vừa tuyên truyền cho cả nhân dân khắp được biết, vừa chuẩn bị lực lượng mời xã hội, đoàn thể cùng chung tay triển khai thực hiện chương trình cho vay. Thực chất chương trình mới cho vay từ tháng 4/2018. Trong kế hoạch 2020, Chính phủ bố trí 2.326 tỷ đồng, riêng năm 2018 thì kế hoạch vốn giải ngân là 1.000 tỷ đồng, đến nay đã triển khai trong toàn quốc và có 55 chi nhánh giải ngân với dư nợ 310 tỷ đồng cho gần 1.200 người được vay vốn. Bình quân dư nợ 260 triệu đồng/hộ.

Khi triển khai thì thực hiện vừa tuyên truyền vừa thực hiện quy chế dân chủ cơ sở để “thông đồng bén giọt”, công khai rành mạch từ lúc được vay, giám sát khi sử dụng vốn. Đặc biệt, đặt nền tảng sau này, vừa minh bạch vừa tạo cơ sở để kết nối người vay vốn, người cho vay vốn, chính quyền địa phương, tổ chức ủy thác, giám sát nguồn vốn này. Từ nay tới cuối năm 2018, chúng tôi triển khai mạnh đặc biệt giai đoạn cuối là giai đoạn nước rút, số vốn còn lại suýt soát 700 tỷ đồng sẽ giải ngân hết. Mới triển khai ban đầu, còn nhiều vấn đề mới, chuyện nhỏ, chuyện lớn như người vay vốn chưa quen, thủ tục, giấy tờ chưa bảo đảm, kết hợp với chủ đầu tư xây dựng nhà ở, chính quyền địa phương. Khẳng định rằng năm nay nguồn vốn không lớn, tiến độ giải ngân phù hợp nhưng cũng có sự hy vọng, phấn khởi, có sự đồng tình ủng hộ, chương trình của Chính phủ, những người chưa được vay, người được vay cũng rất hy vọng.

Nhà báo Nguyễn Quốc Thắng: Thưa ông Bùi Sỹ Lợi - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội, chương trình cho vay nhà ở xã hội theo Nghị định 100/2015/NĐ-CP về phát triển quản lý nhà ở xã hội đã được NHCSXH triển khai được hơn 5 tháng và đã nhận được sự quan tâm của xã hội, đặc biệt là cán bộ công nhân viên, lực lượng sỹ quan trên cả nước. Điều này tác động đến đối tượng thu nhập thấp như thế nào thưa ông?

Ông Bùi Sỹ Lợi: Điểm đầu tiên chúng ta phải khẳng định, chính sách phát triển quản lý nhà ở xã hội có ý nghĩa hết sức nhân văn. Nếu chính sách này đi vào cuộc sống sẽ có tác động tích cực và có ý nghĩa hết sức quan trọng với những người có thu nhập thấp. Chính là cơ hội để cho người dân có nhà ở để đảm bảo cuộc sống. Một vấn đề chúng ta đáng quan tâm là quan điểm của Đảng, Nhà nước chúng ta đã được thể hiện về vấn đề này.

Thứ nhất, Đảng, Nhà nước đã xác định 5 dịch vụ xã hội cơ bản tối thiểu bao gồm: nhà ở, y tế, giáo dục, nước sạch, thông tin và thông tin truyền thông. Như vậy, nhà ở được xác định là yếu tố rất cơ bản. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng từng nhấn mạnh, đảm bảo nhà ở cho người dân cũng chính là một trụ cột quan trọng của chính sách an sinh xã hội. Đó cũng là quan điểm của Nhà nước ta đối với vấn đề nhà ở cho người dân, trong đó có người thu nhập thấp.

Thứ hai, trong Hiến pháp Khoản 3 Điều 59 đã xác định rất rõ vấn đề đảm bảo nhà ở cho người dân. Đây là một hiến định được quy định trong Hiến pháp. Luật Nhà ở năm 2015 đã khẳng định ở Mục 1 chương IV là chính sách nhà ở xã hội cho người dân.

Chúng ta thấy rằng, rõ ràng quan điểm của Đảng, Hiến pháp và Luật pháp đã khẳng định nhà ở cho người dân là cực kỳ quan trong. Vậy vấn đề cần bàn sâu, đi vào nội dung cần tháo gỡ chính là vấn đề chính sách, tạo cơ hội cho người thu nhập thấp được mua nhà ở, được ưu đãi chính sách nhà ở. Người thu nhập thấp bao gồm người dân, công nhân các khu công nghiệp, người lao động có thu nhập thấp đều phải được hưởng lợi từ chính sách, cân đối nguồn lực để đảm bảo vấn đề nhà ở ở cho người có thu nhập thấp.

Nhà báo Nguyễn Quốc Thắng: Thưa ông Vũ Văn Phấn - Phó cục trưởng Cục quản lý Nhà và Thị trường bất động sản, chương trình cho vay nhà ở xã hội đã được triển khai từ tháng 4/2018, vậy ông có thể cho biết những kết quả bước đầu của chương trình này đến đâu?

Ông Vũ Văn Phấn - Phó cục trưởng Cục quản lý Nhà và TTBĐS

Ông Vũ Văn Phấn: Thực tế, Đảng và Nhà nước có rất nhiều chính sách quan tâm đến vấn đề nhà ở xã hội nhằm đảm bảo an sinh xã hội như Luật Nhà ở năm 2014, Nghị định 100/2015/NĐ-CP về phát triển và quản lý nhà ở xã hội. Bên cạnh đó, có rất nhiều cơ chế và chính sách ưu đãi đối với nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp ở khu công nghiệp như sau:

Thứ nhất, về thuế chỉ thu 50% so với nhà ở thương mại, thuế giá trị gia tăng cũng chỉ bằng một nửa.

Thứ hai, nhà ở xã hội để cho thuê giảm đến 70% so với nhà ở xã hội để bán.

Thứ ba, chủ đầu tư được vay vốn ưu đãi từ các tổ chức thương mại lên tới 48%, tín chấp phi tín dụng.

Thứ tư, các địa phương tùy điều kiện, có thể hỗ trợ một phần hoặc toàn bộ cơ sở hạ tầng trong các dự án nhà ở xã hội.

Trong nhóm thu nhập thấp nói chung, có một điều khoản về nhà ở cho công nhân ở khu công nghiệp đó là, các doanh nghiệp, hợp tác xã sản xuất kinh doanh trong khu công nghiệp nếu thuê mua nhà ở xã hội hoặc đầu tư xây dựng nhà ở xã hội để công nhân của mình thuê thì chi phí này được tính theo chi phí sản xuất kinh doanh.

Theo báo cáo của các địa phương đến tháng 10/2018, cả nước đã hoàn thành 1.189 dự án nhà ở xã hội với diện tích hơn 3,9 triệu mét vuông. Tuy nhiên 3,9 triệu mét vuông này chỉ chiếm 30% trong chiến lược nhà ở Quốc gia đến năm 2020. Mục tiêu đến năm 2020 có khoảng 12,5 triệu mét vuông đề ra trong Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt rất cần sự cố gắng hơn nữa.

Nhà báo Nguyễn Quốc Thắng: Thưa bà Nguyễn Thị Như Ý, Đồng Nai là một tỉnh có nhiều đối tượng được thụ hưởng chính sách cho vay chính sách xã hội theo Nghị định 100/2015/NĐ-CP. Vậy tỉnh đã làm gì để thúc đẩy chính sách ưu việt này?

Bà Nguyễn Thị Như Ý - ĐBQH tỉnh Đồng Nai

Bà Nguyễn Thị Như Ý: Đồng Nai là một tỉnh có 32 khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh, với 700.000 người lao động, trong số đó, lao động nhập cư chiếm gần 70%. Nói như vậy để thấy rằng nhu cầu nhà ở ở Đồng Nai là rất lớn. Trong Nghị định 100/2015/NĐ-CP, ngoài các lao động có thu nhập thấp thì công nhân lao động các khu công nghiệp cũng là những đối tượng mà chúng ta cần quan tâm để triển khai.

Trước khi có Nghị định 100/2015/NĐ-CP, tại địa phương cũng đã có sự quan tâm rất lớn đến đối tượng được thụ hưởng chính sách cho vay chính sách xã hội. Cụ thể, Tỉnh uỷ đã ban hành Nghị quyết số 09 ngày 20.10.2008 nhằm thu hút các nguồn lực quan tâm đến người lao động có thu nhập thấp, trong đó có công nhân. Với kế hoạch đưa ra là 83 dự án, tính đến thời điểm này thì có 23 dự án đã hoàn thành và đi vào hoạt động, chỉ mới đáp ứng được 25.000 lao động. Nhu cầu rất lớn nhưng việc triển khai thực hiện rất hạn chế. Bên cạnh việc thực hiện chủ trương của tỉnh thì các doanh nghiệp có số lượng lao động lớn cũng rất quan tâm đến vấn đề này. Cụ thể tại các doanh nghiệp có lực lượng lao động lớn họ cũng đã tổ chức xây dựng các khu nhà cho người lao động. Tuy nhiên, so với nhu cầu thực tế chưa phải nhiều.

Bên cạnh việc ban hành Nghị quyết triển khai cụ thể Nghị định 100/2015/NĐ-CP, UBND tỉnh Đồng Nai còn có những văn bản triển khai cụ thể. Gần đây nhất UBND tỉnh đã có văn bản để triển khai giải ngân nguồn vốn của NHCSXH Việt Nam cấp cho tỉnh Đồng Nai là 20 tỷ đồng. UBND tỉnh Đồng Nai đã quan tâm sát sao, có văn bản cụ thể triển khai đến tất cả các ngành trong tỉnh 2 nội dung này, cụ thể là hơn giao cho NHCSXH tỉnh Đồng Nai phối hợp với các ngành ở địa phương để triển khai.

Nhà báo Nguyễn Quốc Thắng: Thưa ông Phan Thái Bình - Phó trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Nam, là địa phương giải ngân nhanh nhất với dư nợ gần 37 tỷ đồng. Đây là kết quả bước đầu đáng khích lệ, vậy kinh nghiệm thực hiện là gì thưa ông?

Ông Phan Thái Bình: Không chỉ đối với Quảng Nam, mà vấn đề này được đông đảo đối tượng công nhân viên chức, lực lượng vũ trang quan tâm. Tại Quảng Nam, nhu cầu về nhà ở rất lớn, đặc biệt là đối với người thu nhập thấp, ngay cả những đối tượng không được thụ hưởng chính sách họ cũng rất đồng tình ủng hộ. Họ quan tâm vì sao? Vì đối tượng được thụ hưởng ở đây có thể là một thành viên trong gia đình của họ được vay vốn thì có thể giải quyết cho không chỉ cho đối tượng được cho vay. Bởi đối với người được vay, cũng có nghĩa là con cháu của họ được học hành. Vì vậy, chính sách này nhận được sự vào cuộc, đồng tình rất lớn từ nhân dân.

Quảng Nam là tỉnh trải dài, có hơn 10 phân khu, đến nay đã có hơn 1,5 triệu người dân, nhu cầu nhà ở là rất lớn. Những năm gần đây đời sống nhân dân đã được cải thiện đáng kể. Để có được kết quả này, tỉnh Quảng Nam đã thực hiện chính sách an sinh xã hội rất quyết liệt, triệt để, cụ thể là đối với chính sách cho vay, Quảng Nam đã thực hiện ứng tiền để cho người dân vay. Năm 2018, Quảng Nam đã được phân bổ 50 tỷ đồng, trong một thời gian rất ngắn, nhưng với sự vào cuộc rốt ráo của các cấp chính quyền địa phương, trong đó có các sở xây dựng, của mặt trận đoàn thể, đặc biệt là sự đồng tình ủng hộ của người dân nên đến tháng 10/2018, tỉnh Quảng Nam đã giải ngân được gần 37 tỷ đồng. Như vậy, từ nay đến cuối năm chỉ còn phải giải ngân 13 tỷ đồng. Tôi cho rằng, với đà này chỉ trong vòng một tháng nữa là Quảng Nam có thể kết thúc. Vì sao có sự giải ngân nhanh là do có sự chỉ đạo thống nhất và triển khai đồng bộ. Bên cạnh đó là nhu cầu thực sự của người dân.

Kinh nghiệm của Quảng Nam, tôi cho rằng, thực hiện chính sách này muốn thuận lợi, thì chính quyền cơ sở phải có sự đồng thuận, khi hiểu rõ vấn đề thì triển khai nhanh. Bởi quan trọng nhất vẫn là cấp chính quyền cơ sở, đơn cử như khi làm hồ sơ, thủ tục, mà vướng ở cấp cơ sở, lúc đó chính quyền cơ sở vào cuộc sẽ giải quyết nhanh chóng.

(Còn tiếp)

Nguồn: Ngân hàng Chính sách xã hội​