“Cho vay mua nhà ở xã hội - Hiện thực hóa ước mơ an cư lạc nghiệp” (tiếp theo)

​Phần 2: Còn nhiều nút thắt trong thực thi

Thực tế khi giải ngân vốn cho chương trình cho vay mua nhà ở xã hội còn khá nhiều vướng mắc. Chẳng hạn, căn hộ nhà ở xã hội đã được chủ dự án thế chấp để gọi vốn từ các ngân hàng khác, nay người dân muốn vay vốn để mua nhà của họ thì chủ dự án phải giải chấp căn hộ đấy; một số hộ tại vùng nông thôn có nhu cầu vay để xây, cải tạo nhà ở nhưng giấy tờ đất không đủ điều kiện vay (chưa chuyển đổi sang đất thổ cư); một số hộ cha mẹ cho con đất để cất nhà nhưng không chuyển quyền sở hữu; một số công nhân có hộ khẩu thường trú một nơi, Dự án mua nhà lại nằm ở một địa phương khác… Hay băn khoăn về thời hạn vay vốn, lãi suất cho vay…

Nhà báo Nguyễn Quốc Thắng: Thưa ông Bùi Sỹ Lợi, ông nhìn nhận như thế nào khi chính sách ban ra thì thuận lợi, thực thi lại khó khăn?

Ông Bùi Sỹ Lợi: Câu hỏi đặt ra là tại sao chính sách rất cần thiết, rất nhân văn và rất hợp lòng dân nhưng vẫn khó khăn để thực thi? Qua giám sát chúng tôi rút ra 4 vấn đề:

Thứ nhất, thủ tục đất làm nhà rất khó khăn. Đơn giản như người có công hiện nay chúng ta còn 38% không thể thực hiện được trong năm 2018 chính là thủ tục đất đai. Trong đất đai, vấn đề chuyển đổi đất, đất thổ cư, đất bao canh, thủ tục chuyển quyền sở hữu đất cũng rất khó khăn. Hiện nay cấp quyền sử dụng đất cho đồng bảo dân tộc thiểu số chỉ hơn 10%; giao đất, giao rừng cho đồng bảo miền núi, đồng bảo dân tộc thiểu số cũng chỉ mới 11%. Tôi rất lưu ý vấn đề này khi giám sát Nghị quyết 76/2014/QH13 của Quốc hội về đẩy mạnh thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững đến năm 2020.

Thứ hai, đền bù giải phóng mặt bằng và bàn giao đất sạch rất khó khăn. Hầu hết các tỉnh từ TP Hồ Chí Minh, Thái Nguyên, Bình Dương… giao đất thì có giao nhưng thành đất sạch để làm nhà thì rất khó khăn. Nhiều chủ đầu tư nói rằng, chúng tôi không cần gì hết, chúng tôi chỉ cần được giao đất sạch để thi công thì tiến độ sẽ đạt được, nhưng không đạt được mục tiêu đó.

Thứ ba, ưu đãi của nhà đầu tư. Ưu đãi đã không cao nhưng lại quy định cho họ làm nhà, lợi nhuận thu được từ cái này không quá 10%, tức không hấp dẫn. Làm sao nhà đầu tư vào cuộc? Chính sách ưu đãi cho vay của chúng ta, mức vay, lãi suất, thời hạn vay, người nghèo thu nhập thấp mà chúng ta cho 4,8%/năm là cực kỳ khó khăn. Câu chuyện cuối cùng mà chúng ta bàn là nguồn vốn và cách thức xử lý nguồn vốn như thế nào.

Thứ tư, đất nước chúng ta không còn cơ chế “cho không” và giải ngân vốn không có điều kiện mà tất cả nguồn vốn này có điều kiện. Chúng ta giảm được cái “cho không” thì chúng ta phải biến nguồn lực của chương trình mục tiêu quốc gia bền vững này vào chương trình cho vay, kể cả lãi suất thấp thì nguồn vốn của chúng ta vẫn còn tồn tại, và đó chính là quỹ của chúng ta. Tôi cho rằng điểm này cần lưu ý.

Nhà báo Nguyễn Quốc Thắng: Thưa bà Nguyễn Thị Như Ý, một thống kê của Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam cho thấy , hiện cả nước có 2,8 triệu công nhân các các khu công nghiệp, khu chế xuất, trong đó có 1,7 triệu người có nhu cầu về nhà ở, Tính đến nay, mới có 87 dự án nhà ở xã hội cho công nhân, quy mô khoảng 28.800 căn hộ; con số này hiện mới chỉ đáp ưng được gần 28% nhu cầu về nhà ở cho công nhân khu công nghiệp, chưa được như kỳ vọng?

Bà Nguyễn Thị Như Ý: Đến thời điểm này, thống kê cho thấy nhu cầu rất lớn của công nhân về nhà ở, còn việc triển khai chỉ khoảng 28%. Nguyên nhân phát triển nhà ở cho công nhân ở các khu công nghiệp không được như kỳ vọng, với phạm vi ở Đồng Nai thì công nhân rất đông, như tôi đã nói ở trên là có 32 khu công nghiệp với 1,2 triệu công nhân thì nhu cầu rất lớn.

Theo tôi, nguyên nhân lớn nhất là từ việc bố trí quỹ đất cho đến nguồn lực để thực hiện, điều kiện đối tượng thụ hưởng còn nhiều vướng mắc. Quỹ đất sạch đối với các khu vực bố trí khu công nghiệp là rất khó, nguồn lực thực hiện cũng hạn chế. Đó là một trong những nguyên nhân chính.

(Còn tiếp)

Nguồn: Ngân hàng Chính sách xã hội

 ​