Chào mừng dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9

Thực trạng công tác lãnh đạo, chỉ đạo quản lý, sử dụng đất đai trong lĩnh vực xây dựng và việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số giai đoạn 2020-2025 tại tỉnh Đồng Nai; giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo quản lý, sử dụng đất đai tr

Thứ bảy - 27/12/2025 10:38

Xem với cỡ chữ

Sự kiện sáp nhập hai tỉnh Đồng Nai và Bình Phước vào ngày 01/7/2025 đã mở ra một kỷ nguyên phát triển mới cho tỉnh Đồng Nai - “kỷ nguyên bứt phá, vươn mình” với vị thế địa chính trị mới. Trong bối cảnh đó, đất đai, đặc biệt là đất xây dựng, không chỉ là tài nguyên mà trở thành công cụ chiến lược định hình tương lai của tỉnh.
Với quỹ đất rộng lớn được mở rộng sau sáp nhập, đất xây dựng trở thành nguồn lực để triển khai các dự án động lực quốc gia và khu vực như: Hệ thống Sân bay Long Thành, hình thành chuỗi đô thị sân bay (Aerotropolis), các trung tâm logistics, khu công nghiệp sinh thái, thông minh. Đồng thời, việc quản lý và sử dụng đất đai hiệu quả là đòn bẩy tài chính quan trọng, tạo nguồn thu bền vững cho ngân sách; việc kiểm soát chặt chẽ quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất là then chốt để ngăn chặn tình trạng đầu cơ, lãng phí tài nguyên và đảm bảo sử dụng đất đúng mục đích, phục vụ phát triển.
Với vai trò là cơ quan quản lý chuyên ngành về xây dựng, chúng tôi tập trung phân tích về thực trạng công tác lãnh đạo, chỉ đạo quản lý, sử dụng đất đai gắn với lĩnh vực xây dựng và việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số giai đoạn 2020-2025 tại tỉnh Đồng Nai trong giai đoạn 2020-2025.
I. Cơ sở Lý luận và pháp lý liên quan
Công tác quản lý đất đai và xây dựng trong giai đoạn 2020-2025 được triển khai dựa trên các chủ trương, nghị quyết quan trọng của Đảng. Tại Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 16/6/2022 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) đã chỉ đạo phải khẩn trương hoàn thành kiện toàn bộ máy quản lý đất đai, đẩy mạnh phân cấp nhưng phải gắn liền với cơ chế kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực, tăng cường thanh tra, kiểm toán để xử lý kịp thời các vi phạm.
Song song đó, Nghị quyết 06-NQ/TW ngày 24/01/2022 của Bộ Chính trị về quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Bộ Chính trị chỉ đạo tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, kiểm soát chặt chẽ quá trình lập, thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh quy hoạch đô thị, nhất là quy hoạch sử dụng đất đô thị, kiểm soát quy trình chuyển đổi đất nông thôn thành đất đô thị theo đúng quy hoạch.
Về mặt công nghệ, tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị xác định việc đẩy mạnh Chuyển đổi số quốc gia (CĐS) là yếu tố cốt lõi để phát triển. Đây là cơ sở để ứng dụng khoa học công nghệ, số hóa toàn bộ dữ liệu đất đai và quy hoạch, hướng tới một nền hành chính minh bạch và hiện đại.
Giai đoạn từ năm 2020 đến trước thời điểm 01/7/2025, các cấp ủy Đảng, chính quyền hai tỉnh Đồng Nai cũ và Bình Phước cũ đã quan tâm đặc biệt và ban hành kịp thời nhiều Nghị quyết, Chỉ thị, Chương trình hành động để chỉ đạo triển khai các chủ trương, định hướng của Trung ương về công tác lãnh đạo, chỉ đạo quản lý, sử dụng đất đai, quy hoạch, xây dựng phù hợp với tình hình thực tế của địa phương.
Với sự chỉ đạo xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương, công tác kiểm tra, giám sát trong lĩnh vực đất đai và xây dựng đã trở thành biện pháp nền tảng để bảo toàn và phát huy nguồn lực đất đai, phục vụ mục tiêu phát triển bền vững.
II. Thực trạng công tác lãnh đạo, chỉ đạo quản lý, sử dụng đất đai trong lĩnh vực Xây dựng và việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số giai đoạn 2020-2025 tại Đồng Nai (2020-2025)
1. Kết quả đạt được:
Xác định công tác quản lý quy hoạch có vai trò quan trọng, mang tính định hướng không gian phát triển, thực hiện các dự án đầu tư, phát triển đô thị, là công cụ để quản lý và kiểm soát việc sử dụng đất đúng mục đích, hiệu quả, tiết kiệm. Do đó, trong thời gian qua, ngành Xây dựng đã tập trung đổi mới nâng cao chất lượng công tác quy hoạch, đẩy nhanh tốc độ phủ kín quy hoạch, nâng cao vai trò quản lý Nhà nước theo lĩnh vực ngành. Công tác quản lý quy hoạch, quản lý xây dựng của UBND các cấp đã có nhiều chuyển biến tích cực, nhiều đồ án quy hoạch quan trọng được phê duyệt, điều chỉnh kịp thời, đặc biệt là quy hoạch chung các đô thị, quy hoạch các khu chức năng, khu đô thị… làm cơ sở quản lý đầu tư xây dựng, cấp phép xây dựng, cải tạo chỉnh trang đô thị và nông thôn, công tác quản lý đất đai đã gắn chặt hơn với quy hoạch xây dựng, góp phần tích cực vào sự phát triển kinh - tế xã hội của tỉnh, diện mạo đô thị và nông thôn trên địa bàn tỉnh ngày càng khang trang.
Giai đoạn 2020-2025 là giai đoạn tỉnh Đồng Nai có tốc độ xây dựng và phát triển đô thị diễn ra khá nhanh, các dự án đô thị, hạ tầng trọng điểm, chiến lược được quan tâm đầu tư phát triển, chất lượng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và dịch vụ công cộng từng bước được nâng cao. Hiện trạng sử dụng đất tại tỉnh Đồng Nai (mới) tiếp tục cho thấy xu hướng chuyển dịch mạnh mẽ từ đất nông nghiệp sang đất phục vụ xây dựng các công trình, dự án, phù hợp với mục tiêu phát triển công nghiệp, đô thị hóa và hiện đại hóa hạ tầng kinh tế - xã hội. Theo số liệu rà soát, tổng diện tích đất nông nghiệp toàn tỉnh đã giảm so với các năm trước, đặc biệt là đất trồng cây lâu năm và đất trồng lúa. Các địa phương có tỷ lệ chuyển đổi lớn bao gồm các huyện Long Thành, Nhơn Trạch, Trảng Bom, Thống Nhất, Đồng Phú, Bù Đăng, Chơn Thành (trước khi sắp xếp) - những khu vực đang thu hút mạnh mẽ đầu tư vào khu công nghiệp, khu đô thị mới và các dự án giao thông trọng điểm như Sân bay quốc tế Long Thành, đường Vành đai 3, Cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, Cao tốc Bắc - Nam phía Tây (Gia Nghĩa - Chơn Thành)...

Song song đó, để công tác lãnh đạo, chỉ đạo quản lý, sử dụng đất đai, quy hoạch, xây dựng trên địa bàn tỉnh được đồng bộ, thời gian qua Tỉnh đã đẩy mạnh số hóa công tác quản lý quy hoạch, tích hợp các bản đồ quy hoạch (chung, phân khu, chi tiết) lên nền tảng GIS và thiết lập cổng thông tin tra cứu quy hoạch công khai.

2. Những hạn chế, tồn tại

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác lãnh đạo, chỉ đạo quản lý, sử dụng đất đai trong lĩnh vực Xây dựng tại Đồng Nai thời gian qua vẫn còn một số hạn chế cần thẳng thắn nhìn nhận:

- Mặc dù xu hướng chuyển dịch “giảm dần của đất nông nghiệp và tăng dần tỷ lệ đất xây dựng” là tất yếu và phù hợp với định hướng phát triển tỉnh Đồng Nai trở thành trung tâm công nghiệp, logistics và đô thị hiện đại của vùng Đông Nam Bộ nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức. Tình trạng phân lô, xây dựng trái phép và sử dụng đất sai mục đích vẫn còn tồn tại ở một số địa phương. Công tác quy hoạch còn hạn chế, chưa theo kịp tốc độ phát triển kinh tế - xã hội cũng như nhu cầu sử dụng đất dẫn đến phải điều chỉnh bổ sung quy hoạch nhiều lần.

- Việc triển khai tổ chức lập, phủ kín các cấp độ quy hoạch là hết sức cần thiết. Tuy nhiên, do nguồn lực triển khai thực hiện quy hoạch lại không có hoặc hạn chế, dẫn đến tình trạng quy hoạch xong nhưng không thực hiện hoặc chậm triển khai làm giảm hiệu quả sử dụng đất, lãng phí tài nguyên đất đai, gây khó khăn, ảnh hưởng đến đời sống của người dân.
- Dù đạt được nhiều thành tựu, công tác chuyển đổi số vẫn còn một số thách thức cần giải quyết, đặc biệt trong bối cảnh sáp nhập và thành lập tỉnh Đồng Nai mới: Sự kết nối CSDL giữa các ngành còn chưa đồng bộ, dẫn đến việc giải quyết thủ tục hành chính liên quan đến đất đai - xây dựng vẫn còn mất nhiều thời gian để khớp nối thông tin.
3. Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế:
Giai đoạn 2020-2025 là giai đoạn tăng tốc phát triển hạ tầng và đô thị. Để đạt được mục tiêu tăng trưởng, việc thu hút và triển khai các dự án đầu tư xây dựng là yếu tố then chốt. Các quy định pháp luật liên quan đến công tác quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị, đầu tư, đất đai, nhà ở… tuy được hoàn thiện, bổ sung qua từng thời kỳ nhưng vẫn tồn tại nhiều nội dung, chưa thống nhất. Việc quản lý đất đai và phát triển đô thị trước đây thường bị chi phối bởi hai hệ thống quy hoạch song song: Quy hoạch Đô thị (tập trung vào không gian, kiến trúc, hạ tầng) và Quy hoạch Sử dụng đất (tập trung vào loại đất và chỉ tiêu). Việc không đồng bộ giữa Quy hoạch sử dụng đất và Quy hoạch đô thị, quy hoạch xây dựng đã trở thành rào cản lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thực hiện các dự án đầu tư, kéo dài thủ tục hành chính, làm giảm hiệu quả thu hút đầu tư.
Sau khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2025 và Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025 đã giải quyết được bất cập này, quy định mới cho phép các địa phương đã có quy hoạch đô thị hoặc quy hoạch phân khu được lập và phê duyệt, không phải lập quy hoạch sử dụng đất, UBND cấp xã căn cứ vào quy hoạch đô thị được duyệt, chỉ tiêu sử dụng đất được phân bổ và nhu cầu địa phương để lập Kế hoạch sử dụng đất cấp xã, là một bước tiến mang tính đột phá. Bên cạnh đó, ngày 11/12/2025 Quốc hội ban hành Nghị quyết 254/2025/QH15 về Quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026, tuy nhiên quy định tại điểm b khoản 3 Điều 12 của Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 11/12/2025, theo đó quy định không tổ chức lập quy hoạch sử dụng đất cấp xã, kế hoạch sử dụng đất cấp xã. Các địa phương khi tổ chức lập điều chỉnh quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 phải xác định chỉ tiêu sử dụng đất do quy hoạch sử dụng đất quốc gia phân bổ và chỉ tiêu sử dụng đất theo nhu cầu sử dụng đất của địa phương đến từng đơn vị hành chính cấp xã. Như vậy, công tác quản lý về đất đai, xây dựng hiện nay đã được thống nhất giữa khu vực đô thị và nông thôn, góp phần rút ngắn trình tự thủ tục đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án trọng điểm.
Bên cạnh những khó khăn về thể chế thì công tác quản lý quy hoạch và xây dựng trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua còn tồn tại hạn chế là do: nhiều địa phương chậm trễ trong lập và điều chỉnh quy hoạch, dẫn đến quy hoạch chưa theo kịp tốc độ phát triển. Sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý Nhà nước (đầu tư, đất đai, xây dựng) chưa chặt chẽ, thiếu đồng bộ; cùng với đó là việc quản lý xây dựng tại địa phương còn chưa được thường xuyên, đặc biệt là công tác kiểm tra, giám sát tình hình hoạt động xây dựng trên địa bàn quản lý.
III. Giải pháp thực hiện
Tỉnh Đồng Nai mới (sau sáp nhập) đi vào hoạt động là cơ hội lớn để tái cấu trúc và đồng bộ hóa công tác quản lý nhà nước. Trong lĩnh vực quản lý đất đai gắn với xây dựng, yêu cầu đặt ra trong kỷ nguyên mới là phải chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình quản lý truyền thống sang mô hình quản trị thông minh, lấy dữ liệu số làm trung tâm, nhằm đảm bảo sự công bằng, minh bạch và phát triển bền vững. Việc khẩn trương hoàn thiện, thẩm định và phê duyệt các đồ án quy hoạch đô thị và nông thôn trên địa bàn tỉnh mới chính là nền tảng pháp lý và kim chỉ nam để quản lý, thu hút đầu tư, phát triển đồng bộ, bền vững và hướng tới các mục tiêu:
- Tái cấu trúc thành không gian kinh tế thống nhất, bao gồm: 3 Hành lang Kinh tế (Hành lang Đô thị-Công nghiệp, Hành lang kinh tế nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái và Hành lang kinh tế Ven sông); 3 Vùng Động lực: (1) Vùng đô thị - công nghiệp phía Nam làm hạt nhân, là trung tâm công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ hàng không, tài chính và logistics; (2) Vùng công nghiệp - đô thị phía Bắc, phát triển công nghiệp chế biến, công nghiệp phụ trợ và các khu đô thị mới và (3) Vùng nông nghiệp và du lịch phía Đông Bắc, tập trung vào nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái và bảo tồn đa dạng sinh học.

- Tăng tính kết nối và tích hợp đa ngành: Các đồ án quy hoạch phải tăng cường tính kết nối để "hợp nhất" về mặt kinh tế, tích hợp các yếu tố phát triển bền vững, phát triển hạ tầng số hóa, năng lượng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường, hướng tới việc sử dụng đất đai một cách bền vững, đảm bảo không gian phát triển lâu dài.

Bên cạnh đó, công tác kiểm tra, giám sát của Đảng phải được xác định là hàng rào bảo vệ tiên phong, nhằm đảm bảo sự công bằng, minh bạch trong các quyết định về quy hoạch và đất đai, đặc biệt trong giai đoạn tái cấu trúc tỉnh Đồng Nai mới.

Tác giả: Mộng Thảo

Chia sẻ

Những tin mới hơn