Bộ Xây dựng tổ chức Hội nghị Sơ kết 01 năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 02 cấp

Ngày 01/6/2026, Hội nghị Sơ kết 01 năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 02 cấp đã được Bộ Xây dựng tổ chức nhằm đánh giá toàn diện những kết quả bước đầu và nhận diện các vướng mắc trong thực tiễn. Dưới góc độ quản lý chuyên ngành, việc tinh gọn bộ máy đã mang lại những chuyển biến rõ nét trong công tác quy hoạch, cấp phép và quản lý trật tự xây dựng.

Hình 1: Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tuyến và trực tiếp

Việc chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương 02 cấp (tổ chức chính quyền cấp Thành phố/Tỉnh và cấp cơ sở, tinh gọn trung gian) là một chủ trương lớn, đòi hỏi sự thích ứng nhanh chóng của toàn hệ thống chính trị. Báo cáo tại Hội nghị cho thấy, sau một năm vận hành, mô hình này không chỉ giúp bộ máy hành chính trở nên linh hoạt hơn mà còn tác động trực tiếp đến hiệu quả quản lý nhà nước trong các lĩnh vực phức tạp, đặc biệt là hạ tầng và xây dựng.

Tinh gọn bộ máy, đẩy nhanh thủ tục hành chính

Điểm sáng lớn nhất sau một năm thực hiện mô hình là sự cải thiện rõ rệt trong thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Khi bỏ đi các tầng nấc trung gian, quy trình luân chuyển hồ sơ giữa cấp cơ sở và Sở Xây dựng được rút ngắn đáng kể.

Việc phân cấp, ủy quyền được thực hiện triệt để và minh bạch hơn. Cụ thể:

Thẩm định và cấp phép: Thời gian thẩm định thiết kế và cấp giấy phép xây dựng cho nhà ở riêng lẻ cũng như các công trình hạ tầng thiết yếu giảm trung bình từ 15-20% so với trước đây.

Chuyển đổi số: Hệ thống thông tin địa lý (GIS) và cổng dịch vụ công trực tuyến được ứng dụng đồng bộ hơn giữa Sở Xây dựng và UBND các phường/xã, giúp người dân dễ dàng tra cứu thông tin quy hoạch và nộp hồ sơ xây dựng mà không cần qua nhiều khâu trung gian.

Quản lý trật tự xây dựng: Phản ứng nhanh, xử lý kịp thời

Một trong những thách thức lớn nhất của ngành Xây dựng trước đây là tình trạng vi phạm trật tự xây dựng (xây trái phép, sai phép) thường bị xử lý chậm trễ do vướng mắc về thẩm quyền và quy trình báo cáo vượt cấp.

Hình: Sở Xây dựng thành phố Đồng Nai tham dự Hội nghị trực tuyến

Tuy nhiên, với mô hình chính quyền 02 cấp, Chủ tịch UBND cấp cơ sở (Phường/Xã) được giao quyền hạn và trách nhiệm rõ ràng hơn. Theo báo cáo tại Hội nghị, sự phối hợp giữa Thanh tra Sở Xây dựng và UBND cấp cơ sở đã trở nên chặt chẽ và trực tiếp hơn.

Các tổ công tác quản lý trật tự đô thị hoạt động hiệu quả, kịp thời phát hiện và đình chỉ ngay từ đầu các công trình có dấu hiệu vi phạm.

Tỷ lệ công trình vi phạm trật tự xây dựng trên địa bàn đã giảm đáng kể; các quyết định cưỡng chế phá dỡ được thực thi nghiêm minh, không còn tình trạng đùn đẩy trách nhiệm giữa các cấp.

Nhận diện điểm nghẽn và giải pháp từ ngành Xây dựng

Bên cạnh những kết quả tích cực, Hội nghị cũng thẳng thắn chỉ ra một số khó khăn khi vận hành mô hình mới. Do khối lượng công việc dồn về cấp cơ sở rất lớn trong khi biên chế bị tinh giản, đội ngũ cán bộ, công chức địa chính - xây dựng tại nhiều phường/xã đang chịu áp lực quá tải. Bên cạnh đó, một số quy định pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực xây dựng vẫn chưa hoàn toàn đồng bộ với tổ chức bộ máy mới.

Để tiếp tục phát huy hiệu quả của chính quyền 02 cấp, ngành Xây dựng đề xuất các giải pháp trọng tâm trong thời gian tới:

Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng: Tập trung nâng cao nghiệp vụ quản lý quy hoạch và trật tự xây dựng cho cán bộ, công chức cấp cơ sở, đảm bảo khả năng xử lý công việc độc lập và chính xác.

Đẩy mạnh quy chế phối hợp: Hoàn thiện và ban hành quy chế phối hợp mới giữa Sở Xây dựng, các cơ quan chuyên môn và chính quyền cơ sở trong việc giám sát chất lượng công trình và quản lý trật tự xây dựng.

Hoàn thiện cơ sở dữ liệu dùng chung: Nâng cấp hệ thống dữ liệu số về nhà ở, đất đai và quy hoạch để chính quyền các cấp có thể truy xuất, cập nhật theo thời gian thực.

Một năm nhìn lại, có thể khẳng định mô hình chính quyền địa phương 02 cấp là hướng đi đúng đắn, phù hợp với xu thế phát triển đô thị hiện đại. Đối với ngành Xây dựng, đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để đổi mới phương thức quản lý, hướng tới xây dựng một không gian đô thị khang trang, trật tự và kiến tạo môi trường sống chất lượng cho người dân.